Nowe struktury RNA przełomem w zwalczaniu szkodników i chorób grzybowych
Szkodniki owadzie oraz patogeny grzybowe należą do najpoważniejszych zagrożeń w europejskim rolnictwie, powodując znaczące straty w uprawach zbóż, rzepaku czy ziemniaków. Tradycyjne pestycydy chemiczne, choć dotychczas dominujące, spotykają się z rosnącymi ograniczeniami ze strony unijnych regulacji, wymogów Zielonego Ładu oraz narastającej odporności agrofagów. Rolnicy w Polsce i krajach sąsiednich pilnie poszukują alternatywnych rozwiązań, które zapewnią wysoką skuteczność ochrony roślin przy jednoczesnym zachowaniu równowagi biologicznej w glebie.
Obiecującym kierunkiem w ochronie roślin jest technologia interferencji RNA (RNAi), która umożliwia precyzyjne wyłączanie kluczowych genów u konkretnych szkodników lub patogenów. Główną przeszkodą w komercjalizacji tego rozwiązania była jednak trudność w dostarczeniu cząsteczek RNA do wnętrza komórek. Grube ściany komórkowe grzybów oraz naturalne bariery owadów skutecznie blokują wchłanianie wolnego RNA, co uniemożliwiało skuteczne stosowanie takich preparatów w warunkach polowych.
Aby pokonać tę barierę, zespół badawczy zaprojektował nowatorską architekturę cząsteczek zwaną RNA spinaczowym (paperclip RNAs). Te specjalnie zwinięte struktury potrafią omijać naturalne mechanizmy obronne komórek, takie jak endocytoza zależna od klatryny, która zazwyczaj degraduje tradycyjne cząsteczki RNA. Dzięki temu nowe cząsteczki skutecznie przenikają do wnętrza komórek szkodników i grzybów, wywołując pożądany efekt biologiczny i uśmiercając patogeny.
Dla branży agrotechnicznej i producentów środków ochrony roślin odkrycie to otwiera drogę do tworzenia precyzyjnych biopestycydów nowej generacji. W przeciwieństwie do klasycznej chemii rolniczej, preparaty oparte na RNA mogą być projektowane tak, aby uderzać wyłącznie w wybrane gatunki szkodliwego agrofaga, pozostawiając owady pożyteczne i mikroflorę glebową w stanie nienaruszonym.
Choć technologia ta znajduje się na etapie zaawansowanych badań laboratoryjnych i nie jest jeszcze dostępna w handlu, agronomowie powinni monitorować jej rozwój. W nadchodzących latach rozwiązania oparte na ukierunkowanym dostarczaniu RNA mogą stać się filarem nowoczesnych programów integrowanej ochrony roślin (IPM) w gospodarstwach europejskich.