Badania nad nicnieniami: koszty ewolucyjne odporności roślin

Nicienie z rodzaju Meloidogyne to jedne z najbardziej uciążliwych i trudnych w zwalczaniu szkodników w uprawach ogrodniczych oraz szklarniowych. Atakując pomidory, ogórki czy ryż, te mikroskopijne organizmy tworzą w systemie korzeniowym nabrzmienia, które drastycznie ograniczają pobieranie wody i składników odżywczych.

W celu ochrony plantacji hodowcy od lat wprowadzają genetyczną odporność roślin, na przykład dobrze znany gen Mi-1 w odmianach pomidorów. Rozwiązanie to pozwala ograniczyć stosowanie chemicznych środków ochrony roślin i skutecznie zabezpiecza plony przed kluczowymi gatunkami nicieni.

W praktyce rolniczej pojawiają się jednak szczepy patogenów zdolne do przełamywania barier odpornościowych. Naukowcy postanowili sprawdzić, czy rozwój takich cech wirulencji niesie ze sobą tzw. koszt adaptacyjny dla samego szkodnika w warunkach żerowania na podatnych gospodarzach.

Badania wykazały, że nicienie zdolne do pokonania genetycznej odporności charakteryzują się niższą reprodukcją w porównaniu do szczepów standardowych, gdy żerują na odmianach wrażliwych. Oznacza to, że utrzymanie mechanizmów przełamywania odporności osłabia szkodnik w środowiskach bez presji selekcyjnej.

Dla agronomów i producentów warzyw w Europie wiedza ta ma duże znaczenie przy planowaniu płodozmianu i doborze materiału siewnego. Umiejętne rotowanie odmian odpornych i wrażliwych może pomóc w naturalnej regulacji liczebności populacji nicieni w gospodarstwie.